«Ο Εξολοθρευτής Αγγελος»: Με όπλο τον σουρεαλισμό ο Λουίς Μπουνιουέλ καταργεί τα όρια του συμβατικού Κινηματογράφου και στηλιτεύει με ειρωνικό τρόπο τα κακώς κείμενα της άρχουσας τάξης

Το 1962, ο Λουίς Μπουνιουέλ παρουσιάζει την ταινία «Ο Εξολοθρευτής Άγγελος». Πρόκειται ίσως για την πιο αυθεντικά σουρεαλιστική δημιουργία του κορυφαίου Ισπανού καλλιτέχνη, ενώ αποτελεί ταυτόχρονα κι ένα μάθημα σκηνοθεσίας, για το πώς μπορεί κάποιος να αξιοποιήσει κινηματογραφικά το θέμα του εγκλεισμού είκοσι ατόμων σ’ έναν και μοναδικό χώρο. Με όπλο τον σουρεαλισμό ο Μπουνιουέλ καταργεί τα όρια του συμβατικού Σινεμά και στηλιτεύει με ειρωνικό τρόπο τα κακώς κείμενα της άρχουσας τάξης. Κυκλοφορεί σε επανέκδοση.

Η ταινία «Ο Εξολοθρευτής Άγγελος», αρχίζει με μια ομάδα μελών της μεγαλοαστικής τάξης να φτάνει, μετά από μια βραδιά στην όπερα, σ’ ένα φιλικό σπίτι για δείπνο. Πριν ακόμη φτάσουν οι καλεσμένοι, οι υπηρέτες αρχίζουν ένας ένας να εγκαταλείπουν το οίκημα, ενώ, αργότερα, όταν έρχεται η ώρα για να επιστρέψουν στα σπίτια τους, οι καλεσμένοι ανακαλύπτουν ότι δεν μπορούν να βγουν από το δωμάτιο όπου βρίσκονται.

Είναι πλέον «φυλακισμένοι» στο σαλόνι, επί μέρες, βδομάδες, πεινασμένοι και βρώμικοι, σ’ ένα είδος επίγειας κόλασης, αρχίζουν να βγάζουν τις μάσκες και να μας αποκαλύπτουν τον πραγματικό τους εαυτό. O εγκλεισμός, τούς οδηγεί στην απώλεια της αξιοπρέπειάς τους και την υποταγή στα ένστικτά τους. Οι καλοί τρόποι εξαφανίζονται και στην επιφάνεια αρχίζει να βγαίνει η κτηνώδης πλευρά τους.

Οι «ελεύθεροι πολιορκημένοι» του Μπουνιουέλ αδυνατούν, για ανεξήγητους λόγους, να δρασκελίσουν το κατώφλι ενός σαλονιού και φυλακισμένοι για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα σ’ έναν χώρο, που από φιλικός θα αποδειχθεί εχθρικός, θα βιώσουν μια ηλεκτρισμένη και τεταμένη ατμόσφαιρα.

Άλλοι θα τρελαθούν, άλλοι θα έχουν παραισθήσεις, όλοι τους όμως θα αποκαλύψουν τον πραγματικό εαυτό τους και θα φτάσουν στον πιο χαμηλό σκαλοπάτι της ηθικής και σωματικής κατάπτωσης. Το απλό αλλά μαγικό εύρημα του «ανεξήγητου» εγκλωβισμού τους, προσφέρει στον κορυφαίο σουρεαλιστή κινηματογραφιστή την ιδανική συνθήκη εργασίας για τον ανελέητο καυτηριασμό της άρχουσας τάξης.

Η πρωταγωνίστρια της ταινίας Σίλβια Πινάλ, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ο «Εξολοθρευτής Άγγελος» είναι ένα δριμύ σατιρικό σχόλιο για τη ματαιοδοξία της αστικής κοινωνίας των πλουσίων. Η ταινία αυτή αποτελεί πρόδρομο των σημερινών reality – οι χαρακτήρες παρακολουθούνται υπό μια ψυχολογική πίεση που ξεπερνά τα όρια της κοινής λογικής. Με το συγκεκριμένο έργο, ο Μπουνιουελ ουσιαστικά επινόησε την πραγματικότητα στην οθόνη – έθεσε ανθρώπους σε μια ακραία κατάσταση εγκλωβισμού και τις έξι ώρες της ταινίας άφησε να ξετυλιχθούν μπροστά μας».

Ο «Εξολοθρευτής Άγγελος» αποτελεί μαζί με το «Λος Ολβιδάδος» (1950) το σπουδαιότερο έργο της μεξικανικής περιόδου του σκηνοθέτη και ταυτόχρονα είναι η ταινία στην οποία η καταχθόνια σάτιρα του Μπουνιουέλ αγγίζει το αποκορύφωμα της αφηγηματικής ευρηματικότητάς της.

Μ’ ένα δηκτικό, πικρό, κατάμαυρο μαύρο χιούμορ, ο Μπουνιουελ επιτίθεται στο μικροαστισμό, την υποκρισία, την εξουσία, αλλά και τη θρησκεία, φτιάχνοντας μια υπέροχη ταινία, από τις καλύτερες της σπουδαίας καριέρας του. Ένα απολαυστικό σουρεαλιστικό αριστούργημα, και ταυτόχρονα μία αλληγορία πάνω στην υποκρισία, τον πουριτανισμό και τις οπισθοδρομικές αντιλήψεις της σύγχρονης αστικής τάξης.

Η ταινία προβλήθηκε το 1962 στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του Διεθνούς Κινηματογραφικού Φεστιβάλ των Καννών, όπου και τιμήθηκε με το Βραβείο FIPRESCI της Διεθνής Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.

«Ο Μπουνιουέλ είναι ένας εύθυμος πεσιμιστής. Δεν παραδίνεται στην απελπισία αλλά είναι σκεπτικιστής. Σαν τους συγγραφείς του 18ου αιώνα, ο Μπουνιουέλ μας διδάσκει πώς να αμφισβητούμε…» – Φρανσουά Τρυφώ

Λουίς Μπουνιουέλ / Luis Buñuel
(22 Φεβρουαρίου του 1900 – 29 Ιουλίου του 1983)

Υπήρξε ένας εκ των κορυφαίων σκηνοθετών στην Ιστορία του Κινηματογράφου. Ο Ισπανός δημιουργός δε δίστασε μέσα από τα έργα του, να ασκήσει δριμεία κριτική στην καθεστηκυία τάξη και στους αντιπροσώπους της. Στο στόχαστρο του καλλιτέχνη βρέθηκαν συχνά πυκνά, το Κράτος, η Εκκλησία αλλά και οι Αστοί – Μπουρζουαζία. Με ευρηματική σκηνοθεσία, που αναιρεί το διαχωρισμό μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, ο Μπουνιουέλ επαναπροσδιορίζει τα όρια της Έβδομης Τέχνης.

Μέχρι σήμερα στην ιστορία του κινηματογράφου δεν υπάρχει άλλος σκηνοθέτης, εκτός του Μπουνιουέλ, του οποίου το συνολικό έργο να είναι κατά τέτοιο τρόπο καθορισμένο από την αντιφατικότητα, ενώ συγχρόνως να εμφανίζεται ως μία ενότητα αλάνθαστης καλλιτεχνικής συνέπειας.

«Ευτυχώς, κάπου ανάμεσα στο τυχαίο και το μυστηριώδες βρίσκεται η φαντασία, το μόνο πράγμα που προστατεύει την ελευθερία μας, παρά το γεγονός ότι οι άνθρωποι προσπαθούν συνέχεια να την περιορίσουν ή να την αφανίσουν ολοσχερώς…» – Λουίς Μπουνιουέλ

Διαβάστε Επίσης:
Λουίς Μπουνιουέλ / Ο πατέρας του σουρεαλιστικού κινηματογράφου

Ο Εξολοθρευτής Αγγελος / El ángel exterminador / The Exterminating Angel
Σκηνοθεσία: Λουίς Μπουνιουέλ
Σενάριο: Λουίς Μπουνιουέλ
Πρωταγωνιστούν: Σίλβια Πινάλ, Ενρίκε Ραμπάλ, Κλαούντιο Μπρουκ, Γιακελίν Αντέρε, Νάντια Χάρο Ολίβα, Οφέλια Μοντέσκο
Φωτογραφία: Γκαμπριέλ Φιγκερόα
Μοντάζ: Κάρλος Σάβατζ
Μουσική: Ραούλ Λαβίστα
Έτος Παραγωγής: 1962
Χώρα Παραγωγής: Μεξικό
Διάρκεια: 95 λεπτά
Κυκλοφορεί σε επανέκδοση στις εγχώριες Κινηματογραφικές Αίθουσες, από την Πέμπτη 24 Ιουλίου, σε διανομή της εταιρείας New Star

Σχολιάστε